HEN PHẾ QUẢN: ĐỪNG ĐỂ NHỮNG CƠN KHÓ THỞ BỊ XEM NHẸ

HEN PHẾ QUẢN: ĐỪNG ĐỂ NHỮNG CƠN KHÓ THỞ BỊ XEM NHẸ

Hen phế quản là bệnh hô hấp mạn tính thường gặp, có thể xuất hiện ở cả trẻ em và người lớn. Bệnh xảy ra khi đường thở bị viêm, phù nề, co thắt, làm người bệnh xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, khò khè, khó thở, nặng ngực. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hen là một bệnh không lây nhiễm quan trọng và cũng là bệnh mạn tính phổ biến nhất ở trẻ em.

Ngày Hen toàn cầu được Sáng kiến Toàn cầu về Hen phế quản - GINA - tổ chức hằng năm vào thứ Ba đầu tiên của tháng 5. Chủ đề năm 2026 là: “Access to anti-inflammatory inhalers for everyone with asthma – still an urgent need”, tạm dịch: “Tiếp cận thuốc hít chống viêm cho mọi người bệnh hen – vẫn là nhu cầu cấp thiết.”

Gánh nặng hen phế quản trên toàn cầu vẫn rất lớn. Số liệu cập nhật ngày 28/4/2026 của WHO cho biết, hen phế quản ảnh hưởng tới khoảng 363 triệu người trên thế giới vào năm 2023 và gây khoảng 442.000 ca tử vong. WHO cũng nhấn mạnh, phần lớn các ca tử vong liên quan đến hen xảy ra ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp, nơi việc chẩn đoán thiếu và điều trị chưa đầy đủ còn là thách thức.

Tại Việt Nam, số người mắc hen ước tính khoảng hơn 4 triệu người. Nguồn Báo Chính phủ và Sức khỏe & Đời sống tháng 5/2025 dẫn thông tin từ hội thảo khoa học hưởng ứng Ngày Hen thế giới cho biết, tỷ lệ mắc hen trung bình tại Việt Nam khoảng 3,9% dân số, tương đương khoảng 4 triệu người, với khoảng 3.000–4.000 ca tử vong mỗi năm. Một nguồn cập nhật tháng 4/2026 từ báo Tiền Phong ghi nhận theo các chuyên gia, tỷ lệ mắc hen tại Việt Nam khoảng 4–4,2% dân số, tương đương hơn 4 triệu người; ở trẻ em, con số có thể lên tới khoảng 10%.

Thông điệp năm 2026 nhấn mạnh vai trò của thuốc hít chống viêm. GINA cho biết thuốc hít chứa corticosteroid giúp kiểm soát tình trạng viêm nền của đường thở, giảm nguy cơ lên cơn hen, giảm nhập viện và giảm tử vong có thể phòng tránh. GINA cũng nhấn mạnh người bệnh hen cần được tiếp cận thuốc hít thiết yếu, không chỉ thuốc cắt cơn tức thời.

Hen phế quản có thể kiểm soát được, nhưng không nên chủ quan. Các triệu chứng hen có thể nặng lên về đêm, khi gắng sức, khi thay đổi thời tiết, nhiễm virus đường hô hấp hoặc tiếp xúc với yếu tố kích phát như bụi, khói thuốc, ô nhiễm không khí, phấn hoa, lông vật nuôi, nấm mốc, hóa chất, mùi mạnh. WHO khuyến cáo tránh các yếu tố kích phát có thể giúp giảm triệu chứng hen.

Phòng bệnh và kiểm soát hen bắt đầu từ môi trường sống an toàn. Người có cơ địa dị ứng hoặc đã được chẩn đoán hen nên hạn chế tiếp xúc với bụi nhà, mạt nhà, phấn hoa, lông vật nuôi, nấm mốc; giữ nhà cửa sạch, thoáng; vệ sinh chăn ga, rèm cửa định kỳ; không hút thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động; đeo khẩu trang khi ra ngoài, nhất là trong môi trường nhiều khói bụi hoặc chất lượng không khí kém.

Dinh dưỡng, vận động và giữ ấm cơ thể cũng góp phần giảm nguy cơ khởi phát cơn hen. Một chế độ ăn đủ chất, nhiều rau xanh, hoa quả, uống đủ nước, hạn chế thực phẩm từng gây dị ứng, kết hợp vận động đều đặn theo khả năng sẽ giúp nâng cao sức khỏe chung. Người bệnh cần tránh tập quá sức, tránh tập ngoài trời khi trời quá lạnh, quá nóng, ô nhiễm hoặc nhiều phấn hoa; giữ ấm vùng cổ, ngực, mũi họng khi thời tiết chuyển lạnh.

Tuân thủ điều trị là chìa khóa để sống an toàn với hen. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy đỡ, không lạm dụng thuốc cắt cơn, không dùng đơn thuốc của người khác. Cần tái khám đúng hẹn, dùng thuốc dự phòng theo chỉ định, học kỹ thuật sử dụng bình hít đúng cách và có kế hoạch xử trí khi triệu chứng nặng lên. WHO nhấn mạnh thuốc hít có thể giúp kiểm soát hen và cho phép người bệnh duy trì cuộc sống bình thường, năng động.

Ngày Hen toàn cầu là lời nhắc rằng mỗi hơi thở đều cần được bảo vệ. Với hàng trăm triệu người đang sống chung với hen trên thế giới và hơn 4 triệu người mắc hen tại Việt Nam, phòng ngừa không chỉ là tránh một cơn khó thở, mà là bảo vệ chất lượng sống, giảm cấp cứu, giảm nhập viện và giảm những ca tử vong có thể phòng tránh.

“Kiểm soát hen không bắt đầu từ lúc khó thở, mà bắt đầu từ sự chủ động bảo vệ từng hơi thở mỗi ngày.”

---------------------------------------------

BỆNH VIỆN LÃO KHOA HÀ NỘI 

Địa chỉ:

- Trụ sở chính: Số 10 Phúc Lý, Tây Tựu, Hà Nội (Dự kiến hoạt động trong Quý III/2026)

- Cơ sở 2: Số 38 Tân Xuân, Đông Ngạc, Hà Nội (Hoạt động Tư vấn, Khám chữa bệnh, Khám tư vấn sức khỏe đi học, đi làm, lái xe… diễn ra bình thường)

Đăng ký khám & tư vấn với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm

- Số CSKH: 0886568115 (giờ hành chính)

- Số thường trực cấp cứu 24/24: 0963759115